Aleksandra Pujanek

Używanie samochodu służbowego do celów prywatnych - konsekwencje w PIT i VAT


Udostępnianie służbowego samochodu pracownikowi jest częstą sytuacją rodzącą pytania jak rozliczyć to świadczenie na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku VAT.


PIT


Art. 12 ust. 1 updof mówi, że przychodem pracownika jest między innymi nieodpłatne lub częściowo odpłatne świadczenie wykonane na jego rzecz. Oznacza to, że pracodawca jako płatnik podatku PIT od wynagrodzeń swoich pracowników, jest zobowiązany określić wysokość takiego przychodu oraz naliczyć i odprowadzić do Urzędu Skabrowego stosowny podatek.
Brak jednoznacznych uregulowań tej kwestii powoduje, że najczęściej pracodawcy mają kłopoty z określeniem wysokości przychodu i oceną czy jest to kwota prawidłowa. Linia orzecznicza jest, jak do tej pory, jednolita i przyjmuje, że za przychód należy przyjąć rynkowe stawki wypożyczenia pojazdu tej samej marki, parametrów, standardu i stopnia zużycia z uwzględnieniem czasu i miejsca użytkowania. Jeśli pracownik nic nie płaci za używanie samochodu służbowego, przychodem jest całą wartość wyliczonej w ten sposób kwoty. W przypadku kiedy pracownik uiszcza symboliczną zapłatę, przychodem jest różńica wyliczonej stawki i tej zapłaty.
Od 2015 roku zasady te mają ulec ujednoliceniu i za używanie samochodów służbowych do celów prywatnych pracodawca będzie dodawał do przychodu pracownika kwotę:
- 250 zł miesięcznie dla samochodów o pojemności silnika do 1600 cm3
- 400 zł miesięcznie dla samochodów o pojemności silnika powyżej 1600 cm3
Oznacza to, że pracownik zapłaci odpowiednio 45zł lub 72zł podatku przy stawce 18%, a po przekroczeniu pierwszego progu podatkowego 80zł lub 128zł.


VAT


Po wprowadzeniu zmian do ustawy o VAT z dniem 1 kwietnia 2014r. co do zasady używanie samochodów służbowych do celów prywatych nie jest opodatkowane. Wprawdzie art. 8 ust. 2 pkt 1 stanowi, że odpłatnym świadczeniem usług jest m.in. "użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników (...) jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych", a art. 5 ust. 1 pkt 1 zalicza odpłatne świadczenie usług jako podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, to w znowelizowanej ustawie ustawodawca dodał ust. 5 i 6 do art. 8, w których wyłącza z definicji odpłatnego świadczenia usług używanie samochodów do celów prywatnych przy określonych warunkach.

Wystarczy, że podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia 50% podatku VAT (art. 86 ust.1), z tytułu:
1) nabycia, importu lub wytworzenia tego pojazdu lub
2) nabycia, importu lub wytworzenia części składowych do tych pojazdów, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych pojazdów podatnikowi nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Przy czym przez nabycie ustawodawca rozumie również przyjęcie pojazdu do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze.

Z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw wynika, że podobne zasady dotyczą pojazdów samochodowych zakupionych przed 1 kwietnia 2014r., co do których przysługiwało prawo do odliczenia 60% podatku VAT nie więcej niż 6000zł (odpowiednio 50% VAT, nie więcej niż 5000zł).

Prawo do odliczenia 50% VAT od nabycia występuje w sytuacji kiedy mówimy o samochodzie osobowym, wykorzystywanym do celów mieszanych (nie zgłaszamy go do US na formularzu VAT-26, nie prowadzimy ewidencji).

Sytuacje kiedy sami nie będąc podatnikami zwolnionymi z VAT nabyliśmy samochód bez prawa do odliczenia VAT są następujące:
1) sprzedawca nie jest podatnikiem podatku VAT (zwolnienie podmiotowe):
     a) osoba fizyczna nieprowadząca działalności,
     b) osoba fizyczna prowadząca działalność nie zarejestrowana jako podatnik VAT czynny,
2) sprzedaż / zakup pojazdu korzysta ze zwolnienia przedmiotowego.

Są jednak sytuacje, kiedy podatnik musi opodatkować podatkiem VAT wykorzystywanie samochodu służbowego do celów prywatnych. Dzieje się tak w przypadku gdy:
1) podatnik posiadał pełne prawo do odliczenia podatku zarówno przy nabyciu pojazdu, jak i zakupionych do niego części składowych (np. samochody ciężarowe, samochody osobowe zgłoszone jako wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej),
2) podatnik posiadał pełne prawo do odliczenia podatku przy nabyciu pojazdu, natomiast przy nabyciu części składowych do tego pojazdu prawo to zostało ograniczone do 50% (np. samochody osobowe z kratką, homologacją ciężarową),
3) podatnik nie posiadał prawa do odliczenia podatku przy nabyciu pojazdu, natomiast przy nabyciu części składowych do tego pojazdu posiadał prawo do odliczenia pełnego (np. zakup ze zwolnieniem przedmiotowym lub podmiotowym samochodu wykorzystywanego wyłącznie do działalności gospodarczej).

Powyższe rozważania prezentuje tabela:

Z tym, że częścią składową zgodnie z art. 47 § 2 Kodeksu cywilnego nazywamy wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Jednocześnie przedmioty połączone z rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych.
Zatem częściami składowymi są m.in. opony, szyby, akumulator, silnik, siedzenie. Natomiast nie będą częściami składowymi takie rzeczy jak: trójkąt, apteczka, gaśnica, ponieważ są one tzw. przynależnościami, czyli jak stanowi art. 51 § 1 K.c., rzeczami ruchomymi potrzebnymi do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, które pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi.

Autorka: Aleksandra Pujanek, 20.09.2014r.


POWRÓT